Belgische missie naar de Sahel voor een hernieuwde dialoog en betrokkenheid

Op 26 augustus 2026 start vicepremierminister en minister van Buitenlandse Zaken en Internationale Samenwerking Maxime Prévot een missie naar de Sahel met een eerste halte in Burkina Faso, in een context die wordt gekenmerkt door diepgaande politieke, veiligheids- en geopolitieke veranderingen. Het gaat om een strategische regio voor de toekomst van zowel Afrika als Europa.

Via politieke gesprekken op hoog niveau en terreinbezoeken zal de minister de wil van België bevestigen om in de Sahel betrokken te blijven, onder meer via nieuwe humanitaire en internationale samenwerkingsprogramma’s. Daarbij bouwt België verder op zijn historische aanwezigheid van meer dan 50 jaar in de regio, aan de zijde van de lokale bevolking.

De Sahel maakt een periode van ingrijpende hertekening door. De geopolitieke verschuivingen die zich momenteel op internationaal niveau voordoen, hebben een aanzienlijke impact op de regionale dynamiek. De machtsverhoudingen veranderen en nieuwe internationale partnerschappen ontstaan.

Doorheen de jaren is de regio bovendien uitgegroeid tot een van de belangrijkste brandhaarden van terroristische gewapende groeperingen ter wereld, met dramatische gevolgen voor de bevolking. De effecten van bevolkingsverplaatsingen, migratie en klimaatverandering grijpen op elkaar in en laten zich voelen tot ver buiten de grenzen van de regio.

“De Sahel wordt niet minder strategisch omdat het voor ons moeilijker is geworden. Noch de Sahel, noch Europa zijn eilanden. Onze bevolkingen zijn al generaties lang met elkaar verbonden. In een onderling afhankelijke wereld heeft wat zich in de Sahel afspeelt ook gevolgen voor Europa, en omgekeerd. Onze relatie met de landen van de centrale Sahel mag niet pas beginnen wanneer de gevolgen van de uitdagingen in de Sahel zich aan onze grenzen laten voelen, of het nu gaat om veiligheid, migratie, stabiliteit of welvaart. We moeten in staat zijn aanwezig te blijven, nu, om samen te werken rond gemeenschappelijke uitdagingen en om de kansen op partnerschap te benutten. En vooral moeten we onze manier van engagement kunnen aanpassen wanneer de realiteit verandert,” benadrukt Maxime Prévot.

De voorbije jaren zijn de betrekkingen tussen de drie landen van de Alliantie van Sahelstaten (Burkina Faso, Mali en Niger) en de Europese Unie aanzienlijk afgenomen. De samenwerkingsdynamiek is verzwakt, het wederzijdse wantrouwen is toegenomen en het aantal officiële ontmoetingen is sterk teruggelopen. Vandaag hebben nog slechts vier Europese landen, waaronder België, een diplomatieke aanwezigheid in Ouagadougou. Sinds 2022 heeft geen enkele minister van Buitenlandse Zaken van een lidstaat van de Europese Unie nog een hooggeplaatste missie uitgevoerd die achtereenvolgens meerdere Sahellanden aandeed.

Eind 2025 hebben de Europese ministers van Buitenlandse Zaken overeenstemming bereikt over een vernieuwde Europese benadering ten aanzien van de Sahel, die sterker verankerd is in de realiteit van de regio: minder automatische reflexen, meer dialoog en een pragmatische samenwerking rond gedeelde belangen en uitdagingen. De Belgische missie past binnen deze nieuwe dynamiek.

Volgens Maxime Prévot: “Het gebrek aan dialoog heeft de kloof van misverstanden tussen de EU en de landen van de Alliantie van Sahelstaten verdiept. Ik wil bijdragen aan het slaan van bruggen en het herstellen van de banden. Tegelijk moeten we realistisch zijn: er bestaan meningsverschillen en die mogen we niet ontkennen. Ik ben er echter van overtuigd dat een dialoog mogelijk is, ook over die meningsverschillen, zolang die op een respectvolle en transparante manier wordt gevoerd. Het gaat er niet om onze principes op te geven, maar wel om ondanks onze verschillen te zoeken naar wederzijds begrip dat toelaat nuttige en pragmatische oplossingen voor iedereen vooruit te helpen. Het is aan die meer volwassen en duurzame relatie dat België in de Sahel wil bijdragen.”

De missie zal zich niet beperken tot institutionele contacten. Minister Prévot wil een belangrijk deel van zijn bezoek wijden aan de bevolking, de jongeren, het maatschappelijk middenveld en de actoren die dagelijks op het terrein actief zijn.

“Men kan de Sahel niet begrijpen louter via geopolitieke analyses of ministeriële vergaderingen. Men moet ook luisteren naar de mensen die er wonen en naar degenen die er de toekomst zullen uitbouwen. Dat geldt in het bijzonder voor jongeren. Zij moeten centraal staan in onze relatie met de regio, en niet alleen in onze toespraken,” benadrukt minister Prévot.

Dit bezoek onderstreept het brede engagement van België in de Sahel: politieke dialoog, ontwikkelingssamenwerking, gezondheidszorg, humanitaire hulp, klimaatweerbaarheid en ondersteuning van de werkgelegenheid voor jongeren.

Burkina Faso: een langdurige Belgische aanwezigheid

In Ouagadougou zal minister Prévot politieke gesprekken op hoog niveau voeren met de Burkinese autoriteiten, waaronder kapitein Traoré, president van Burkina Faso, evenals met Karamoko Jean-Marie Traoré, minister van Buitenlandse Zaken, en dr. Aboubakar Nacanabo, minister van Economie en Financiën. Deze gesprekken zullen betrekking hebben op de bilaterale relatie, de evolutie van de regionale situatie en de vooruitzichten voor een nieuw bilateraal samenwerkingsprogramma.

Het bezoek biedt ook de gelegenheid om in contact te treden met de actoren en gemeenschappen die dagelijks te maken hebben met de veranderingen die het land doormaakt.

In Korsimoro en Kaya zal de minister verschillende initiatieven bezoeken die door België en zijn partners worden ondersteund op het vlak van agro-ecologie, voeding, gezondheidszorg en begeleiding van ontheemde bevolkingsgroepen. In een regio die bijzonder zwaar wordt getroffen door onveiligheid, gedwongen verplaatsingen en de gevolgen van de klimaatverandering, illustreren deze bezoeken de overtuiging van België dat er geen duurzame stabiliteit mogelijk is zonder economische perspectieven, zonder toegang tot essentiële diensten en zonder investeringen in het potentieel van lokale gemeenschappen.

De minister zal ook de belangrijkste humanitaire actoren die in het land actief zijn ontmoeten om van gedachten te wisselen over de evolutie van de situatie en de vooruitzichten voor een steeds doeltreffender en beter gecoördineerde hulpverlening. In een context die wordt gekenmerkt door afnemende internationale financiering terwijl de behoeften bijzonder groot blijven, wil België zijn rol als geëngageerde en betrouwbare humanitaire partner ten volle blijven opnemen.

Bij die gelegenheid zal minister Maxime Prévot aankondigen dat België zijn humanitaire engagement in de regio herbevestigt met een bijkomende bijdrage van 3 miljoen euro aan het Regionaal Humanitair Fonds van de Verenigde Naties voor Burkina Faso, Niger en Mali. Deze steun zal onder meer worden ingezet voor voeding, de opvang van ontheemde bevolkingsgroepen en de aanpak van de gevolgen van de klimaatverandering in de regio, die de verwoestijning verder versterkt.

België is al meer dan dertig jaar onafgebroken aanwezig in het land en ondersteunt de prioriteiten ervan via ontwikkelingssamenwerking, humanitaire hulp en partnerschappen met lokale actoren. De minister zal bij deze gelegenheid de verschillende actoren van “Team Belgium” samenbrengen: Enabel, het Belgische ontwikkelingsagentschap, Belgische ngo’s, partners uit de universitaire samenwerking, ondernemers, evenals bedrijven en instellingen die door BIO-Invest worden ondersteund.

Tot slot zal het bezoek de gelegenheid bieden om de nieuwe Belgische kanselarij in Ouagadougou officieel in te huldigen. De Belgische diplomatieke aanwezigheid in de Burkinese hoofdstad vormt een belangrijke verankering voor ons optreden in de regio, ook op consulair vlak.

Niger: gezondheid, klimaat en perspectieven voor een hernieuwd engagement

Op 28 augustus zet minister Prévot zijn missie verder in Niamey. Met deze tweede etappe wil de minister het blijvende en bredere engagement van België in de regio onderstrepen. Hij zal de eerste minister van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie zijn die sinds 2022 achtereenvolgens Burkina Faso en Niger bezoekt.

Maxime Prévot zal de Nigerese autoriteiten ontmoeten, onder wie Ali Mahamane Lamine Zeine, eerste minister van de Republiek Niger.

Ondanks de ingrijpende politieke ontwikkelingen van de voorbije jaren vindt dit bezoek plaats op een belangrijk moment in de relatie tussen België en Niger, nu de voorbereiding aan de gang is van een nieuwe generatie van het gouvernementele samenwerkingsprogramma dat door Enabel zal worden uitgevoerd, na meer dan een halve eeuw samenwerking tussen beide landen.

Dit engagement steunt op de gezamenlijke inzet van Enabel, de Belgische niet-gouvernementele organisaties en hun Nigerese partners, die onder meer actief zijn op het gebied van gezondheidszorg, weerbaarheid, agrarische ontwikkeling, ondernemerschap en jongerenwerkgelegenheid.

Gezondheidszorg vormt een van de rode draden van deze etappe van het bezoek. In het Issaka Gazobi-kraamziekenhuis zal de minister gezondheidswerkers en vertegenwoordigers van de Belgische samenwerking ontmoeten, waaronder Enabel, Artsen van de Wereld, Caritas en het Belgische Rode Kruis, om van gedachten te wisselen over de uitdagingen inzake moeder- en kindgezondheid en de versterking van gezondheidssystemen.

Gezondheidszorg vormt al vele jaren een van de belangrijkste pijlers van het partnerschap tussen België en Niger. Het huidige gouvernementele samenwerkingsprogramma, uitgevoerd door Enabel, draagt onder meer bij aan een betere toegang tot gezondheidszorg en aan de economische vooruitzichten van jongeren.

Mali: een partnerschap via internationale samenwerking en humanitaire hulp

Hoewel de minister, vanwege agenda-technische beperkingen, geen bezoek zal brengen aan Mali, blijft dat land een belangrijke partner voor België. Sinds de sluiting van de Belgische ambassade in Bamako deze zomer om operationele redenen, worden de politieke en economische ontwikkelingen in het land van nabij opgevolgd door onze ambassade in Ouagadougou. Daarnaast zal België blijven investeren in zijn relaties met Mali, met name via zijn internationale samenwerking en humanitaire steun. Daarmee draagt België bij aan een geïntegreerde en brede benadering van de regio als geheel.