Voor het eerst in tien jaar komen vandaag zeven Belgische en Turkse ministers samen in het Egmontpaleis in Brussel om het nieuwe elan in de relaties tussen beide landen voort te zetten. De vergadering moet de politieke dialoog versterken met een partner die van essentieel belang is voor Europa, maar ook de samenwerking vooruithelpen op domeinen die de burgers rechtstreeks aanbelangen, zoals veiligheid, justitie en migratie. Ministers Maxime Prévot (Buitenlandse Zaken), Annelies Verlinden (Justitie), Bernard Quintin (Veiligheid en Binnenlandse Zaken) en Anneleen Van Bossuyt (Asiel en Migratie) ontvangen hun Turkse ambtgenoten Hakan Fidan (Buitenlandse Zaken), Akın Gürlek (Justitie) en Mustafa Çiftçi (Binnenlandse Zaken).
Turkije neemt een bijzondere plaats in op het internationale toneel. Als NAVO-bondgenoot speelt het land een centrale rol in de veiligheid van de Zwarte Zee en onderhoudt het contacten met zowel Kyiv als Moskou. Nadat Turkije verschillende onderhandelingsrondes tussen Oekraïne en Rusland heeft helpen faciliteren, blijft het zijn goede diensten aanbieden in de zoektocht naar duurzame vrede. De Turkse invloed strekt zich ook uit tot het Midden-Oosten, waar het land deelneemt aan de diplomatieke inspanningen rond Gaza en een belangrijke rol speelt in de toekomst van Syrië. Ook buiten zijn onmiddellijke buurlanden heeft Ankara zijn politieke en diplomatieke aanwezigheid in Afrika uitgebouwd, met name in de Hoorn van Afrika.
“Wie ernstig over Europese veiligheid wil spreken, kan niet om Turkije heen. Het is een belangrijke bondgenoot binnen de NAVO, maar ook een diplomatieke speler met contacten en invloed in regio's die van essentieel belang zijn voor onze veiligheid. Van de zoektocht naar vrede in Oekraïne tot de stabiliteit in het Midden-Oosten, de Zwarte Zee en de Hoorn van Afrika: Turkije kan bijdragen aan diplomatieke oplossingen. Europa heeft er alle belang bij om die relatie te verdiepen, temeer omdat onze politieke en economische samenwerking nog een aanzienlijk potentieel biedt. We delen niet altijd dezelfde standpunten, maar precies daarom is het belangrijk om sterke relaties te onderhouden en regelmatig met elkaar in dialoog te gaan”, benadrukt minister Prévot.
De wil om de relaties te versterken neemt de meningsverschillen niet weg, onder meer over mensenrechten, fundamentele vrijheden en de rechtsstaat. België blijft onverminderd gehecht aan die beginselen. Sterke relaties moeten het ook mogelijk maken om onderwerpen waarover de standpunten uiteenlopen openlijk te bespreken.
Economische en menselijke banden worden steeds sterker
De politieke toenadering bouwt voort op economische relateis die al bijzonder nauw zijn. Turkije is kandidaat-lidstaat van de Europese Unie en is sinds 1995 via een douane-unie met de EU verbonden. Het land is dan ook sterk verweven met de Europese handel en productieketens. Toch blijft het potentieel groot, met name op het vlak van industrie, defensie, energie, innovatie en nieuwe handelsroutes. Tijdens de EU-Türkiye Business Summit op 13 oktober in Brussel pleitte minister Prévot daarom voor een modernisering van de douane-unie, om de mogelijkheden tot samenwerking met beter te benutten.
Die ambitie stond ook al centraal tijdens de Belgische economische missie naar Turkije in mei, onder het voorzitterschap van koningin Mathilde. De missie telde 428 deelnemers, onder wie vertegenwoordigers van 194 bedrijven, en resulteerde in 33 overeenkomsten tussen ondernemingen. Ze bood ook de gelegenheid om de politieke contacten op het hoogste niveau te versterken, onder meer tussen ministers Prévot en Fidan. De investeringen gaan bovendien in beide richtingen. Zo investeert de van oorsprong Turkse groep Ciner Glass in België meer dan 600 miljoen euro in een nieuwe glasfabriek in Lommel, goed voor ongeveer 550 rechtstreekse banen.
De relaties tussen beide landen steunen ook op bijzonder sterke menselijke banden. In België wonen ongeveer 270.000 mensen van Turkse afkomst. Sinds de ondertekening van het akkoord over de tewerkstelling van Turkse werknemers in 1964 hebben verschillende generaties bijgedragen aan het economische, sociale en culturele leven in ons land. Omgekeerd wonen ongeveer 10.000 Belgen in Turkije, terwijl in 2025 zo'n 620.000 Belgische toeristen het land bezochten. Ook uitwisselingen op universitair, wetenschappelijk en cultureel vlak brengen beide samenlevingen dichter bij elkaar.
Concrete vooruitgang op het vlak van justitie, veiligheid en migratie
De vergadering in Brussel moet de samenwerking tussen de autoriteiten van beide landen een nieuwe impuls geven, in het bijzonder op het vlak van justitie, veiligheid en migratie.
De strijd tegen terrorisme en georganiseerde criminaliteit zal een belangrijke plaats innemen in de gesprekken tussen de ministers van Justitie. Nu criminele netwerken over de landsgrenzen heen actief zijn, zullen de gesprekken onder meer gaan over manieren om de samenwerking tussen de gerechtelijke autoriteiten te versterken en grensoverschrijdende onderzoeken te vergemakkelijken, met eerbiediging van de rechtsregels en fundamentele waarborgen.
“Georganiseerde criminaliteit stopt niet aan de grens. Criminele netwerken werken internationaal samen, verplaatsen geldstromen en maken gebruik van de verschillen tussen rechtsstelsels. Daarom moeten we onze internationale samenwerking verder versterken. Alleen door krachten te bundelen kunnen we hun activiteiten verstoren en onze samenleving en economie beter beschermen tegen de dreiging van de georganiseerde criminaliteit,” benadrukt minister Verlinden.
Daarnaast zullen ook migratievraagstukken aan bod komen. Turkije is een knooppunt voor verschillende migratieroutes naar Europa en is op dit vlak dan ook een belangrijke gesprekspartner. De ministers zullen nagaan hoe de samenwerking tussen hun diensten rond migratie en consulaire aangelegenheden kan worden versterkt, in overeenstemming met de Europese en internationale verplichtingen.
“Turkije is een belangrijke partner voor België en Europa op het vlak van migratie. Een doeltreffend migratiebeleid stopt dan ook niet aan de buitengrenzen van de EU. Daarom is het essentieel om onze banden te versterken en ervaringen uit te wisselen. Ik verwelkom dan ook de uitnodiging aan onze administratie om ter plaatse kennis te maken met de Turkse aanpak. Zo kunnen we onze samenwerking ook in de praktijk verder uitbouwen,” aldus minister Van Bossuyt.
Tot slot zal de vergadering leiden tot de ondertekening van een nieuw bilateraal actieplan voor politiesamenwerking. Dat akkoord moet de samenwerking tussen de Belgische en Turkse politiediensten versterken, met name in de strijd tegen georganiseerde criminaliteit en internationale criminele netwerken. Het geeft concreet vorm aan de ambitie van beide landen om beter samen te werken in de aanpak van dreigingen die niet stoppen aan de landsgrenzen.
"België en Turkije werken al nauw samen op het vlak van veiligheid. Maar nu criminele netwerken steeds vaker internationaal opereren, zullen onze politiediensten die nauwe samenwerking verder versterken. Concreet zal het nieuwe akkoord ons in staat stellen om sneller informatie uit te wisselen, expertise te delen en gezamenlijke opleidingen op het terrein te organiseren. Het doel is duidelijk: onze burgers beter beschermen door de georganiseerde criminaliteit sneller en harder aan te pakken", concludeert minister Quintin.